ആധുനിക കാലത്ത് ലോകം നേരിടുന്ന വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന പ്രശ്നങ്ങളെ—പരിസ്ഥിതി നാശം, സാമൂഹിക വിഘടനങ്ങൾ, സാമ്പത്തിക അസമത്വം—നമ്മൾ പലപ്പോഴും പുരോഗതിക്കിടയിൽ അവിചാരിതമായി സംഭവിക്കുന്ന പാർശ്വഫലങ്ങളായാണ് കാണാറുള്ളത്.
എന്നാൽ, ഇതിനെക്കുറിച്ച് ആഴത്തിൽ ചിന്തിച്ചാൽ അസ്വസ്ഥജനകമായ ഒരു സത്യം വെളിപ്പെടും. ഇവ കേവലം പിഴവുകളല്ല; മറിച്ച് അമിതമായ ശമ്പള പാക്കേജുകളാൽ പ്രേരിപ്പിക്കപ്പെട്ട, ധാർമ്മികത കൈവിട്ട ഒരു പറ്റം 'ബുദ്ധിമാന്മാരായ' ഉദ്യോഗസ്ഥർ രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ഒരു വ്യവസ്ഥിതിയുടെ സ്വാഭാവിക ഫലങ്ങളാണ്.
മാർക്കറ്റിംഗിന്റെ ആയുധവൽക്കരണം
ഈ പ്രശ്നത്തിന്റെ കാതൽ വിപണന തന്ത്രങ്ങളുടെ (Marketing Strategies) പരിണാമമാണ്. ഒരു ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ ഗുണമേന്മയെക്കുറിച്ച് ജനങ്ങളെ അറിയിക്കുക എന്ന ലളിതമായ ദൗത്യമല്ല ഇന്ന് മാർക്കറ്റിംഗ് നിർവ്വഹിക്കുന്നത്. പകരം, ആധുനിക കോർപ്പറേറ്റ് വിപണന തന്ത്രങ്ങൾ അനാവശ്യമായ ആവശ്യങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചെടുക്കുന്ന (Manufactured Necessity) ഒരു യന്ത്രമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ബിഗ് ഡാറ്റയും മനഃശാസ്ത്രപരമായ പ്രൊഫൈലിംഗും ഉപയോഗിച്ച്, ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനികൾക്ക് ഇപ്പോൾ മനുഷ്യന്റെ യുക്തിയെ മറികടന്ന് അവരുടെ ബലഹീനതകളെ ചൂഷണം ചെയ്യാൻ സാധിക്കുന്നു.
ഇത്തരത്തിലുള്ള വിപണന രീതികൾ അമിതമായ ഉപഭോഗത്തിലേക്കും 'ഉപയോഗിച്ച് വലിച്ചെറിയുന്ന' (Throwaway Culture) സംസ്കാരത്തിലേക്കും നയിക്കുന്നു. ലാഭവിഹിതം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി മാത്രം നല്ല നിലയിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സാധനങ്ങൾ പോലും കാലഹരണപ്പെട്ടതാണെന്ന് വരുത്തിത്തീർക്കുമ്പോൾ, അതുണ്ടാക്കുന്ന പരിസ്ഥിതി ആഘാതങ്ങളും മാനസിക സമ്മർദ്ദങ്ങളും ആരും കണക്കിലെടുക്കുന്നില്ല.
'കൂലിപ്പടയാളികളായ' സാങ്കേതിക വിദഗ്ധരുടെ ഉദയം
ഈ സാഹചര്യത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതും എന്നാൽ പലപ്പോഴും അവഗണിക്കപ്പെടുന്നതുമായ ഒരു ഘടകം 'അതിബുദ്ധിമാന്മാരായ' ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെ നിയമനമാണ്.
ഉയർന്ന സാങ്കേതിക വൈദഗ്ധ്യവും തന്ത്രപരമായ ബുദ്ധിയുമുള്ള ഈ വ്യക്തികൾ പലപ്പോഴും യാതൊരുവിധ സാമൂഹിക മൂല്യങ്ങളുമില്ലാത്ത ഒരു ശൂന്യതയിലാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
കോർപ്പറേറ്റുകളിലും ഗവൺമെന്റുകളിലും ഇന്ന് കണ്ടുവരുന്ന അതിഭീമമായ ശമ്പള പാക്കേജുകൾ വലിയൊരു ധാർമ്മിക അപകടം സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ പ്രതിഫലം ലാഭം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനോടോ കാര്യക്ഷമതയോടോ മാത്രം ബന്ധപ്പെടുത്തുമ്പോൾ അവരുടെ കൂറ് മാറുന്നു. അവരുടെ ബുദ്ധി സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാനല്ല, മറിച്ച് നിയമത്തിലെ പഴുതുകൾ കണ്ടെത്തി സാമൂഹിക മൂല്യങ്ങളെ മറികടക്കാൻ വേണ്ടിയാണ് ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നത്.
ധാർമ്മികമായ ഒരു അരിപ്പയില്ലാതെ കേവലം ബുദ്ധിശക്തിക്ക് മാത്രം പ്രതിഫലം നൽകുന്നതിലൂടെ, ഉയർന്ന കാര്യക്ഷമതയുള്ള എന്നാൽ സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധതയില്ലാത്ത ഒരു നേതൃനിരയെ നമ്മൾ വളർത്തിയെടുത്തു. അവരുടെ സമ്പത്ത് അവരെ ഇത്തരം പ്രശ്നങ്ങളിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്നതിനാൽ, തങ്ങളുടെ തന്ത്രങ്ങൾ സമൂഹത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ആഘാതങ്ങളെക്കുറിച്ച് അവർ ബോധവാന്മാരല്ല.
മേൽനോട്ടത്തിലെ ഇരട്ട പരാജയം
ഈ സാഹചര്യത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം കോർപ്പറേറ്റുകൾക്കും സർക്കാരിനും ഒരുപോലെയുണ്ട്. വിപണി ആവശ്യപ്പെടുന്നതിനനുസരിച്ച് കോർപ്പറേറ്റുകൾ ഹ്രസ്വകാല ലാഭത്തിന് മുൻഗണന നൽകുന്നു. അതേസമയം, കർശനമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയെ തളർത്തുമോ എന്ന് ഭയന്ന് സർക്കാരുകൾ ഇടപെടാൻ മടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഇത് ഒരു ദുഷ്ടവലയം സൃഷ്ടിക്കുന്നു. സർക്കാർ നിയന്ത്രിക്കേണ്ട അതേ 'ബുദ്ധിമാന്മാരായ' ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥരെ തന്നെ ആശ്രയിക്കേണ്ടി വരുന്ന അവസ്ഥയാണിത്. സാമൂഹിക മൂല്യങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള മാനദണ്ഡങ്ങൾ നടപ്പിലാക്കുന്നതിൽ ഭരണകൂടം പരാജയപ്പെടുമ്പോൾ, 'നിയമപരമെങ്കിലും അസാന്മാർഗ്ഗികമായ' രീതികൾ വ്യവസ്ഥിതിയുടെ ഭാഗമായി മാറുന്നു.
ഉത്തരവാദിത്തത്തിലേക്കുള്ള വഴി:
പ്രതിഫല ഘടനയിലെ മാറ്റം
ഈ അധാർമ്മികമായ പെരുമാറ്റത്തെ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള ഏറ്റവും നേരിട്ടുള്ള വഴി പ്രതിഫല ഘടനയിൽ മാറ്റം വരുത്തുക എന്നതാണ്. കോർപ്പറേറ്റ് അത്യാഗ്രഹം എന്നത് മാറ്റാൻ കഴിയാത്ത ഒന്നല്ല; അത് പരിധിയില്ലാത്ത സാമ്പത്തിക ലാഭമെന്ന മോഹത്താൽ പോഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്നതാണ്.
കോർപ്പറേറ്റ് ശമ്പള പാക്കേജുകൾക്ക് പരിധി നിശ്ചയിക്കാനോ, അല്ലെങ്കിൽ പ്രതിഫലത്തെ സാമൂഹിക-പരിസ്ഥിതി ആഘാതങ്ങളുമായി നേരിട്ട് ബന്ധിപ്പിക്കാനോ സർക്കാരുകൾ തയ്യാറായാൽ, ഏത് വിധേനയും ലാഭമുണ്ടാക്കാനുള്ള പ്രവണത അവസാനിക്കും.
ഉയർന്ന ഉദ്യോഗസ്ഥരും സാധാരണ തൊഴിലാളികളും തമ്മിലുള്ള ശമ്പള വ്യത്യാസം കുറയ്ക്കുന്നതിലൂടെ, ആ സ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് എത്തുന്ന വ്യക്തികളുടെ സ്വഭാവത്തിലും മാറ്റം വരും. ലാഭത്തിന് പിന്നാലെ പായുന്ന 'കൂലിപ്പടയാളികൾക്ക്' പകരം പൊതുസേവനത്തിന് മുൻഗണന നൽകുന്ന നേതാക്കളെ നമുക്ക് ലഭിക്കും.
ധാർമ്മികമായ ഉന്നത ബുദ്ധി
ധാർമ്മികതയില്ലാത്ത ബുദ്ധിശക്തി ആഗോള സമൂഹത്തിന് ഒരു ഭീഷണിയാണ്. ലോകത്തിന്റെ വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കണമെങ്കിൽ ലാഭത്തെക്കാളും ജി.ഡി.പി (GDP) യെക്കാളും ഉപരിയായി വിജയത്തെ അളക്കാനുള്ള പുതിയ രീതികൾ നമ്മൾ കണ്ടെത്തണം.
'ബുദ്ധിശക്തിക്ക്' പ്രതിഫലം നൽകുന്ന രീതിയിൽ അടിസ്ഥാനപരമായ മാറ്റം അനിവാര്യമാണ്.
ഗവൺമെന്റിലെ സ്ഥിര ഉദ്യോഗസ്ഥരും കോർപ്പറേറ്റ് നേതൃത്വവും ലാഭത്തേക്കാൾ ഉപരിയായി സാമൂഹിക മൂല്യങ്ങൾക്ക് മുൻഗണന നൽകുന്ന ഒരു കാലം വരുന്നത് വരെ, ഇന്നത്തെ വിപണന തന്ത്രങ്ങൾ നാളെയുടെ സുസ്ഥിരതയെ തകർത്തു കൊണ്ടിരിക്കും.
പരിഹാരം എന്നത് കേവലം മെച്ചപ്പെട്ട സാങ്കേതികവിദ്യയോ കൂടുതൽ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയോ മാത്രമല്ല; മറിച്ച് അധികാരം കൈയാളുന്നവരുടെ മേൽ ധാർമ്മികമായ അതിർവരമ്പുകൾ നിശ്ചയിക്കാനുള്ള ധീരത കൂടിയാണ്.
